Wat is de Beschikbaarheidsheuristiek?
De beschikbaarheidsheuristiek (in de psychologie bekend als de availability heuristic) is een veelvoorkomende cognitieve bias waarbij mensen de waarschijnlijkheid, frequentie of het gevaar van specifieke gebeurtenissen onbewust beoordelen op basis van hoe gemakkelijk en snel er concrete voorbeelden hiervan in hun gedachten naar boven komen.
De impact van opvallende en recente herinneringen
Menselijke hersenen gebruiken deze heuristiek als een mentale short-cut om snelle beslissingen te nemen. Dit leidt in de praktijk echter vaak tot een flinke overschatting van risico’s of trends. Wanneer een bepaalde gebeurtenis zeer recent heeft plaatsgevonden, veel emotie oproept of veelvuldig in de media is geweest, is deze herinnering uiterst ‘beschikbaar’ in het brein, waardoor we denken dat het heel vaak voorkomt.
Een concreet voorbeeld uit de praktijk
Een klassiek voorbeeld is de angst voor vliegen: direct na het uitgebreid zien van nieuwsberichten over een zeldzame vliegtuigcrash, overschatten veel mensen plotseling de kans op een crash enorm en durven ze het vliegtuig niet in. Statistisch gezien is de kans op een auto-ongeluk vele malen groter, maar omdat een vliegtuigongeluk veel spectaculairder en prominenter aanwezig is in ons geheugen, wint de beschikbaarheidsheuristiek het van de harde logica. Markteers maken hier soms gebruik van door specifieke problemen extra te benadrukken om de urgentie van hun oplossing te vergroten.
